Wpisz czego szukasz i naciśnij enter. Aby zrezygnować wciśnij Esc.

Know-how – definicja i komercjalizacja

Know-how, czyli wiedza o tym „jak-robić” to bez wątpienia fundament gospodarki. Intuicyjnie większość ludzi określa go jako zbiór wiedzy, umiejętności oraz możliwości do wykonywania określonych czynności dla uzyskania porządnego efektu, które nie jest powszechnie znany i dostępny. Intuicja w komercjalizacji to jednak za mało. Poniżej pokazujemy jak polskie prawo definiuje know-how oraz na co należy zwrócić uwagę chcąc go komercjalizować.

Know-how – definicje

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Know-how, zgodnie z przepisami Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji należy traktować go jako tajemnicę przedsiębiorstwa (ang. Trade Secret), czyli informacje, które zgodnie z Art. 11 Ustawy:

  • 1) są nieujawnione do wiadomości publicznej,
  • 2) posiadają wartość gospodarczą (np. informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne),
  • 3) przedsiębiorca podjął co do nich niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

Podmiot uprawniony, przekonany o naruszeniu swoich praw, może dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej wyłącznie po udowodnieniu, że powyższe warunki zostały spełnione łącznie.

Wyrok Najwyższego Sądu Administracyjnego

Próbę zdefiniowania know-how podjął także Najwyższy Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 lipca 2003 r. (sygn. Akt III SA 1661/02). W wyroku sąd wyjaśnia – to zespół informacji poufnych, istotnych oraz zidentyfikowanych we właściwej formie. Termin „poufny” oznacza, że przedmiot umowy nie jest powszechnie dostępny i znany, termin „istotny” oznacza, że informacje są ważne i niebanalne, zaś termin „zidentyfikowany” oznacza, że jest on opisany lub utrwalony w taki sposób, aby możliwe było sprawdzenie, że spełnia on kryterium poufności i istotności.

Komercjalizacja know-how

Komercjalizacja know-how wypracowanego w wyniku prowadzenia prac B+R jest oczywiście możliwa. Istnieje jednak kilka aspektów na które należy zwrócić uwagę.

Komercjalizacja bezpośrednia – sprzedaż lub licencja

O ile sprzedaż know-how jest możliwa do zrealizowania to licencjonowanie – praktycznie niewykonalne.

Przy sprzedaży należy zadbać o to by wyczerpująco doprecyzować przekazywane know-how oraz znaleźć odpowiednią formę przekazania tej wiedzy zainteresowanemu podmiotowi (np. poufny podręcznik opisujący dany proces produkcyjny oraz cykl szkoleń).

Licencjonowanie know-how jest sytuacją praktycznie nie występującą w praktyce gospodarczej. Aby licencjobiorca mógł z niego korzystać w ramach licencji konieczne jest nie tylko przekazanie dokumentacji technicznej, ale również przeszkolenie co najmniej kilku jego pracowników. Wiąże się z tym szereg istotnych czynników ryzyka, jak choćby utrata kontroli nad rozpowszechnianiem know-how po zakończeniu trwania umowy licencyjnej. Nawet jeśli licencjobiorca zwróci wszelką dokumentację techniczną po ustaniu umowy licencyjnej, to można spodziewać się, że know-how wykorzystywany pozostanie w postaci tzw. wiedzy ukrytej (tacit knowledge) w strukturze organizacyjnej licencjobiorcy. Tym samym mogą zaistnieć przesłanki kwestionujące jego poufny charakter, co uniemożliwiłoby twórcom czerpanie korzyści finansowych z opracowanej metody w przyszłości.

Komercjalizacja pośrednia

Wydaje się, że komercjalizacja pośrednia stanowi najbardziej naturalną formę urynkowienia know-how. Osoba posiadająca ten szczególny rodzaj poufnej wiedzy ma możliwość rozpoczęcia działalności w oparciu o niego. Wtedy też możliwe jest podjęcie kroków mających na celu rzeczywistą ochronę posiadanych zasobów w formie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Kwestią sporną pozostaje pytanie czy jednostki naukowe, których pracownicy wypracowali dany know-how, powinny dążyć do tego aby stanowił on aport do nowo-tworzonej spółki. Z jednej strony, warto zapewniać jednostkom naukowym uczestnictwo w korzyściach z komercjalizacji. Z drugiej strony, wniesienie aportu wiąże się z koniecznością podjęcia kroków zmierzających do jego formalizacji, przeprowadzenia jego wyceny oraz negocjacji związanych z podziałem udziałów oraz innych praw i obowiązków wynikających z uczestnictwa w spółce. Koszty związane z przeprowadzeniem tej procedury mogą okazać się mniejsze niż korzyści. Dlatego też wydaje się, że nie jest to optymalna forma zapewnienia uczestnictwa jednostki naukowej w komercjalizacji.

Decyzja o tym jaką formę komercjalizacji know-how wybrać powinna zależeć ostatecznie od jego specyfiki, rynku na którym będzie on komercjalizowany, jak również samego pomysłu na działanie na rynku i wybranego modelu biznesowego. Najważniejsze jest, aby wybrać formę, która pozwoli czerpać korzyści i elastycznie rozwijać biznes, zapewniając sobie możliwość działania bez naruszania praw innych osób.

Podobne wpisy