Wpisz czego szukasz i naciśnij enter. Aby zrezygnować wciśnij Esc.

Sprzedaż udziałów w spin-offie przez uczelnie, instytuty PAN i instytuty badawcze

Sprzedaż udziałów w spółkach spin-off przez uczelnie, instytuty badawcze, instytuty PAN

Dla jednego z naszych klientów, instytutu PAN, realizowaliśmy transakcję wyjścia ze spółki spin-off. Po kilku miesiącach pracy, gdy już miało dojść do ostatecznego podpisania umowy, pojawiła się nieoczekiwana trudność – zmiana prawa. Na podstawie naszych doświadczeń oraz aktów prawnych przygotowaliśmy informacje w jaki sposób podejść do sprzedaży udziałów w spin-offach przez uczelnie, instytuty PAN i instytuty badawcze.

Ustawy które uległy zmianie

Z dniem 1 stycznia 2017 roku weszły w życie dwie ustawy zmieniające zasady komercjalizacji technologii w instytutach badawczych i instytutach PAN:

  • ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. 2016 poz. 2259),
  • ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. 2016 poz. 2260).

Czy sprzedaż udziałów w spin-offie to komercjalizacja?

Aby odpowiedzieć na to pytanie sięgnęliśmy do ustaw. O ile w ustawie Praw o szkolnictwie wyższym (Psw) taka definicja występuje, to wyżej wymienione ustawy ani nie wprowadzają własnej definicji „komercjalizacji”, ani nie zawierają odesłania do definicji zapisanej w Psw. Nie wydaje się jednak, żeby ustawodawca chciał różnicować znaczenie komercjalizacji w zależności od rodzaju  państwowej jednostki badawczej. Zgodnie z obecnym stenem prawnym (Psw), można więc przyjąć, że występują dwa rodzaje komercjalizacji:

  • komercjalizacja bezpośrednia, przez którą należy rozumieć sprzedaż wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami, albo oddawanie do używania tych wyników lub know-how, w szczególności na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy,
  • komercjalizacja pośrednia – oznaczająca obejmowanie lub nabywanie udziałów lub akcji w spółkach w celu wdrożenia lub przygotowania do wdrożenia wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami.

Zgodnie z tą definicją sprzedaż udziałów w spin-offie NIE JEST komercjalizacją. Dlaczego to ważne? O ile wymienione ustawy mówią o tym, że działania związane z komercjalizacją nie wymagają zgód odpowiednich organów, to sprzedaż udziałów w spin-offie, będąca czynnością nie mieszczącą się w definicji komercjalizacji, określonych zgód będzie wymagać. Jest to o tyle istotne, że zbycie akcji (udziałów) z naruszeniem przepisów skutkować będzie nieważnością czynności prawnej.

Sprzedaż udziałów w spin-offie przez uczelnię wyższą

Uczelnie publiczne od października 2014 mogą posiadać udziały w spółkach spin-off wyłącznie poprzez swoje spółki celowe. W przypadku chęci zbycia udziałów w spin-offie, ani uczelnia, ani spółka celowa nie musi występować do innych instytucji o zgody. Zatem o sprzedaży będą decydować odpowiednie osoby i procedury na danej uczelni.

Uwaga na wyjątki! Jeśli uczelnia utworzyła spin-off bezpośrednio (co było możliwe przed październikiem 2014 r.) lub nabycie udziałów w spółce nastąpiło w innym celu niż „wdrożenia lub przygotowania do wdrożenia wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami”, to należy wystąpić o zgodę do Rady Ministrów.

Sprzedaż udziałów w spin-offie przez instytut badawczy

Instytuty  badawcze mogą posiadać udziały w spółkach spin-off zarówno bezpośrednio, jak i przez swoje spółki celowe. W pierwszym przypadku, do wyjścia z inwestycji konieczna będzie zgoda Rady Ministrów, zgodnie z art. 15 w związku z art. 38 ust. 5 pkt. 1 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym, która weszła w życie od 01.01.2017 r. W drugim natomiast, zakończenie inwestycji będzie przebiegało zgodnie z zasadami korporacyjnymi uregulowanymi w umowie spółki celowej. Wynika to podobnie, jak w przypadku uczelni wyższej, z art. 3 ust. 4 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym.

Sprzedaż udziałów w spin-offie przez instytut PAN

W przypadku instytutów Polskiej Akademii Nauk sytuacja jest najmniej klarowna. Podobnie, jak w przypadku uczelni i instytutów badawczych, jeśli udziały w spin-offie posiadane są przez spółkę celową, to nie występuje konieczność występowania o zgody do zewnętrznych instytucji.

W przypadku gdy instytut posiada udziały w spin-offie bezpośrednio – trzeba zmierzyć się z niejasnym prawem, które z jednej strony wspomina o konieczności uzyskania zgody Prezesa i Prezydium PAN, a z drugiej nie wskazuje trybu uzyskiwania takiej zgody. Brak orzecznictwa, piśmiennictwa, czy nawet uzasadnienia do nowych przepisów w zasadzie nie pozwala na jasne stwierdzenie, jak powinien postąpić instytut PAN. Pełne wyjaśnienie sytuacji prezentuje artykuł „Sprzedaż udziałów w spółkach spin-off przez uczelnie, instytuty PAN i instytuty badawcze”.

Co zatem zrobić? W opinii autorów artykułu – należy przeprowadzić procedurę uzyskania zgody Rady Ministrów, tak jak w przypadku uczelni publicznych i instytutów badawczych. Nie ma podstawy, aby wcześniej występować o zgodę Prezesa i Prezydium PAN.

Wymagania dotyczące sprzedaży udziałów w spółce spin-off bezpośrednio poprzez państwową jednostkę badawczą

Dokumenty konieczne do uzyskania zgody Rady Ministrów zostały opisane w art. 12 ust. 1 i należą do nich:

  • proponowany tryb zbycia, w tym opis procedury wyłaniania nabywcy;
  • wycena;
  • cena sprzedaży lub sposób jej ustalenia i sposób zapłaty;
  • projekt umowy zbycia;
  • uzasadnienie, odnoszące się do skutków ekonomicznych i społecznych zbycia, w tym zawierające omówienie jego wpływu na ochronę interesów Skarbu Państwa oraz ochronę interesu pracowników i innych osób związanych ze spółką, a także obejmujące wskazanie sposobu ustalenia ceny sprzedaży oraz sposobu zapłaty.

Zakres ten bardziej odpowiada dużym spółkom Skarbu Państwa niż spin-off’om. Miejmy nadzieję, że procedura oceniania „skutków ekonomicznych i społecznych” lub „ochrona interesów Skarbu Państwa” podczas oceny transakcji sprzedaży udziałów będzie przeprowadzana z uwzględnieniem różnic pomiędzy dojrzałymi spółkami spółkami, a początkującymi spin-offami.

 

Zastrzeżenia

Powyższy tekst stanowi jedynie poglądy Autorów na wprowadzone zmiany prawne i nie może stanowić podstawy do podejmowania czynności prawnych i faktycznych związanych z komercjalizacją technologii lub sprzedażą mienia, w tym akcji i udziałów, przez państwową jednostkę badawczą, jej spółkę celową oraz inny podmiot.

Powyższe tekst nie stanowi opinii prawnej, a jego opracowanie zostało wykonane ze środków własnych spółki Brante Partners sp. z o. o. i nie było przedmiotem zlecenie komercyjnego.

Czytelnik niniejszego artykułu powinien mieć na uwadze, że wprowadzone przepisy zawierają wiele niejasności, co najmniej kilka oczywistych błędów oraz nie posiadają swojej praktyki prawnej czy też formalnego uzasadnienia. W efekcie przyjęty przez organy administracji publicznej sposób wykonywania przedstawionych ustaw może się różnić od opisanego w tym artykule.

Podobne wpisy